Đội tuyển Việt Nam: Nhà vô địch và vinh quang đích thực

Trận chung kết lượt về đã diễn ra theo kịch bản điên rồ, và may mắn “nhảy múa” trên cả 2 phần sân để rồi các cầu thủ Thái Lan ghi tên mình trên toàn bộ 4 bàn thắng nhưng họ chỉ tìm được một trận hòa trên sân Mỹ Đình và đội tuyển Việt Nam lên ngôi vương Đông Nam Á lần thứ 2 liên tiếp, lần thứ 4 trong lịch sử. Nhưng cũng chính trận đấu kỳ lạ này, một lần nữa cho thấy đây tiếp tục là một chức vô địch giành được không phải bằng thế trận áp đảo, mà bằng bản lĩnh vượt qua nghịch cảnh – Keobongda24.

    1. Trận đấu tại Mỹ Đình là hiện thân của một hành trình xưng vương vừa đầy ắp sức mạnh mà cũng chứa không ít khoảng trống tạo ra tranh cãi, nhất là với góc nhìn từ bên ngoài. Một nghịch lý tâm lý kỳ lạ đang tồn tại: Việt Nam chơi bóng thanh thoát, bản lĩnh hơn hẳn khi phải hành quân đến đất khách, nhưng lại có thể đột ngột rơi vào trạng thái căng cứng khi trở về sân Mỹ Đình.

Ở giải đấu lần này, toàn bộ 3 bàn thua mà chúng ta phải nhận đều diễn ra trên sân nhà, chưa kể đến 2 trận hòa. Thậm chí, các chiến thắng trước Campuchia hay Malaysia cũng ở trong trạng thái khó nhọc dù bối cảnh không có nhiều áp lực.

Bỏ qua cái gọi là ‘dớp ở sân Mỹ Đình”, xét thuần túy về chuyên môn, thì đây là điểm nghẽn có tính “truyền thống” của bóng đá Việt Nam: chỉ đá tốt khi đối diện nghịch cảnh, lúc nắm lợi thế thì có xu hướng mất kiểm soát. Sự thiếu ổn định tinh thần cho thấy bản lĩnh của một “ông lớn” thực thụ vẫn cần phải tiếp tục được tôi luyện.

Sự hiện diện của người Thái chính là tấm gương phản chiếu đẳng cấp thực tế của chúng ta. Dù Việt Nam bước lên bục cao nhất, Thái Lan vẫn là thế lực duy nhất ở khu vực có khả năng áp đặt lối chơi, kiểm soát nhịp điệu theo cách họ muốn và buộc Việt Nam phải co cụm phòng ngự lùi sâu mà không thể đôi công sòng phẳng. Trong nhiều thời điểm, cách người Thái chơi bóng đĩnh đạc với khả năng chuyền bóng ở trình độ cao vẫn là thứ bóng đá mà Việt Nam rất muốn có.

Tất nhiên, đá được như vậy mà vẫn không thể thắng, đó cũng là một điểm dở. Xây dựng một đội bóng chơi đẹp mắt vẫn thường dễ hơn là tạo ra một đội bóng giành chiến thắng sau cùng. Chức vô địch của Việt Nam hoàn toàn xứng đáng nếu nhìn lại hành trình bất bại suốt 2 kỳ giải liên tiếp, thắng Thái Lan 3 trận, hòa 1 trong 4 lần gặp nhau ở chung kết.

Trong 18 trận đã chơi ở các vòng knock-out từ AFF Cup 2018 đến nay, Việt Nam chỉ để thua đúng 2 lần. Từ Thái Lan đến Indonesia, Malaysia, Singapore đều đã là “bại tướng”. Không đội bóng nào ở Đông Nam Á có thể làm tốt hơn.

Việt Nam  là nhà vô địch. Không thể tranh cãi. Nhưng chính lúc phong độ đang ở đỉnh cao khu vực, đã đến lúc phải đối diện với câu hỏi: Chúng ta muốn tiếp tục làm đẹp các con số đó, hay muốn vươn đến một tầm cao mới?

    2. Không đâu xa, bài học nhãn tiền nằm ngay trong hình ảnh Thái Lan, đội bóng sở hữu tới 7 lần vô địch Đông Nam Á, nhiều nhất lịch sử giải đấu, gần gấp đôi con số 4 lần của Việt Nam. Sức mạnh khu vực của Thái Lan chưa bao giờ bị nghi ngờ. Nhưng chính sự thống trị kéo dài ấy lại không chuyển hóa thành gì đáng kể ở tầm châu lục: thành tích tốt nhất của họ tại Asian Cup vẫn chỉ dừng ở vòng 16 đội (2023), còn cột mốc sâu nhất trong lịch sử, bán kết, đã thuộc về năm 1972, hơn nửa thế kỷ trước.

Gần đây hơn, ngay cả ngôi vương khu vực, thứ từng được xem là “vật trong túi” của họ, cũng không còn nắm chắc trong tay, khi để tuột chức vô địch vào tay Việt Nam 2 kỳ liên tiếp. Đó là chi tiết quan trọng: tích lũy danh hiệu khu vực không tự động mở ra cánh cửa châu lục, và khi cánh cửa ấy không mở, đến lượt chính ngôi vương khu vực cũng bắt đầu lung lay vì thiếu một động lực phát triển mới. Có lẽ các CĐV Thái Lan cũng sẵn sàng đổi phân nửa danh hiệu Đông Nam Á để đổi lấy một vị trí trong tốp 10 châu Á.

Ở chiều ngược lại, Indonesia là minh chứng cho một rủi ro khác. Chưa một lần vô địch Đông Nam Á và nỗi thất vọng kéo dài quá lâu khiến họ nghĩ đến việc bỏ qua bước đệm khu vực, tự tạo ra viễn cảnh về một đội bóng ở đẳng cấp cao hơn, sẵn sàng dự World Cup. Nhưng điều đó cũng không đồng nghĩa với việc họ đã tạo được bước tiến ở châu Á: thành tích tốt nhất của Indonesia tại Asian Cup cũng chỉ dừng ở vòng 16 đội năm 2023, với một thất bại đậm 0-4 trước Australia. Thiếu thành tích khu vực không tự động biến thành động lực vươn xa; nó có thể chỉ đơn giản là một khoảng trống, không hơn không kém.

Cả 2 trạng thái ấy đều nguy hiểm. Thái Lan và Indonesia đều đánh mất động lực từ sân chơi Đông Nam Á. Bóng đá Việt Nam, theo một cách nào đó, với xuất phát điểm muộn hơn, đã cân bằng được mọi thứ. Chúng ta có lý do để nghiêm túc với ASEAN Cup vì sân chơi này duy trì ngọn lửa đam mê và thói quen chiến thắng làm động lực phát triển bóng đá nội địa. Chúng ta cũng vừa trở thành đội giàu thành tích thứ 2 trong lịch sử ASEAN Cup, thiết lập được các cột mốc quan trọng, tạm xem là “đủ đầy” với danh hiệu khu vực. Giờ là lúc biến điều đó thành bệ phóng tâm lý và nguồn lực đầu tư.

    3. Một lần nữa, hãy trở lại với trận chung kết lượt về. Thái Lan thua trận nhưng họ hoàn toàn có quyền tin rằng, về mặt triết lý và đẳng cấp kỹ chiến thuật thuần túy, họ vẫn là nền bóng đá dẫn đầu khu vực. Sự áp đảo về lối chơi của người Thái là lời cảnh báo vô cùng giá trị, giúp chúng ta tránh rơi vào cái bẫy tự mãn của nhà vô địch khi còn một đối trọng mạnh mẽ sẵn sàng trừng phạt sai lầm.

Thái Lan duy trì lối chơi áp đặt ngay cả khi không có lực lượng mạnh nhất cho thấy, phía sau đội tuyển của họ vẫn còn hệ thống đào tạo trẻ tốt và giải vô địch quốc gia (Thai League) chất lượng. Đó là thứ tài sản có giá trị cao nhất của mọi nền bóng đá mạnh. Người Thái không yếu đi, họ chỉ không còn giữ được sức mạnh cũ, hoặc vì Việt Nam đã tiến nhanh hơn. Nhưng rõ ràng, đội ngũ hiện tại của Thái Lan sẽ khác nhiều sau 2-3 năm nữa.