Trong buổi TED Talk nổi tiếng năm 2018, ông Toni Nadal, người chú đồng thời là người thầy vĩ đại của Rafael Nadal đã bước lên sân khấu để giải mã huyền thoại quần vợt thế giới. Rafa không phải là một sinh vật đột biến gen sở hữu sức mạnh siêu phàm, cũng không được bất kỳ vị thần tennis nào ban tặng đặc ân để trở thành “kẻ hủy diệt” trên mặt sân đất nện. Rafa đơn giản là một “công trình vĩ đại” được xây đắp từ sự chịu đựng bền bỉ và thói quen nỗ lực mỗi ngày – Keobongda24.
Ông Toni kể rằng có lần cậu cháu trai thi đấu dưới sức tại giải Úc mở rộng và đổ lỗi cho thời tiết quá nóng. Ông lập tức dội gáo nước lạnh: “Hình như trời chỉ nóng ở một nửa bên sân của cháu thôi thì phải”. Ý niệm ấy chính là nguồn cảm hứng để tờ The Straits Times nói về đội tuyển Singapore sau thành công ở ASEAN Cup 2026 với tiêu đề: “Tiến lên nào, những chú Sư tử. Nỗ lực rất tuyệt vời. Giờ hãy tiếp tục cày cuốc”.
Đọc câu chuyện ấy, người làm bóng đá Việt Nam nên tự hỏi: chúng ta đang đứng ở “nửa sân” nào? Singapore hiểu rõ vị thế của mình. Họ biết mình đứng ở đâu và thiếu những gì. Họ nhìn thấy ở mình một nền bóng đá nghèo nàn cả về truyền thống lẫn nội lực. Khi không có bệ đỡ từ những lợi thế tự nhiên, con đường duy nhất để tồn tại và vươn lên là thái độ “cày cuốc” không ngừng nghỉ. Không có gì để bảo đảm đó sẽ là một “câu chuyện thành công”, nhưng hãy đặt mình vào vị thế của người Singapore: còn cách nào khác đâu?
Không thể phủ nhận, bóng đá Việt Nam đang là thế lực số một Đông Nam Á. Vị thế ấy được xây dựng trên nền tảng của hàng loạt công việc khác nhau: đào tạo trẻ, chăm sóc giải VĐQG, tối ưu chính sách nhập tịch, kiên trì dự các giải quốc tế, thuê chuyên gia tốt… Kết quả là một hệ thống nhân sự đủ chiều sâu để không phụ thuộc vào một cá nhân duy nhất. Nhưng chính lúc phong độ đang ở đỉnh cao khu vực lại là lúc dễ nảy sinh một ảo giác nguy hiểm: đánh đồng vị thế ở Đông Nam Á với vị thế của một nền bóng đá mạnh.
Nhìn rộng ra bình diện châu Á, bức tranh trở nên khiêm tốn hơn nhiều. Đội tuyển quốc gia chưa một lần góp mặt ở bán kết Asian Cup. Ngay cả mục tiêu lọt vào top 15 châu lục theo chiến lược đến năm 2045 cũng vẫn là một cột mốc xa. Ở cấp câu lạc bộ, chưa một đại diện nào vượt qua nổi vòng bảng AFC Champions League. Chưa có một cầu thủ Việt Nam nào xuất ngoại và trụ vững thành công ở một giải đấu tầm châu lục. Bản thân V-League, sau nhiều năm đầu tư, vẫn đứng ngoài top 10 giải vô địch quốc gia mạnh nhất châu Á. Vậy, bóng đá Việt Nam chưa có đủ cơ sở để được nhìn nhận là một nền bóng đá mạnh của châu lục. Việc Thái Lan vẫn cho rằng họ đứng trên chúng ta cũng bởi họ có ít nhất một vài yếu tố đã “vượt ngưỡng”. Những thành tựu thực sự của bóng đá Việt Nam, nếu nhìn thẳng, lại nằm trong những phạm vi hẹp hơn nhiều so với hào quang mà chúng tạo ra: bóng đá trẻ có những lứa U23, U19 gây tiếng vang; sức hút của các giải đấu với người hâm mộ và dòng vốn đầu tư xã hội hóa cũng thuộc nhóm sôi động nhất khu vực. Đó là những nền tảng đáng quý, nhưng chúng là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ, để tạo ra một nền bóng đá có sức mạnh bền vững ở tầm châu lục.
Không phủ nhận tiến bộ, nhưng cũng đừng đưa niềm vui chiến thắng vào một chiếc lồng kính rồi ngắm nghía mỗi ngày như một thành tựu cả đời. Bóng đá Việt Nam muốn vươn tầm châu lục thì “kim chỉ nam” lúc này là phải tự đặt mình vào vị thế của kẻ “không có lợi thế gì”, giống như Singapore.
Hãy tiếp tục “cày cuốc” để duy trì thói quen chiến thắng. Không có nửa sân nào mát hơn nửa sân còn lại. Những thành công ấy chỉ là điểm khởi đầu của một cuộc đua dài hơn, khắc nghiệt hơn.